Sondaj

Sondaj Nedir ve Nasıl Yapılır ?

Kaya ortamda, sert kayalarda kullanılan sondaj tekniği ile yumuşak-kendini tutamayan zeminlerde kullanılan sondaj tekniği farklıdır. Kendini tutamayan yumuşak formasyonlarda çamur sirkülasyonu ile sondaj yapılır, kaya ortamda ise sondaj hava sirkülasyonu ile gerçekleşir. Bazı kuyular açılırken her iki sondaj tekniği de kullanılır.

Jeolojik-Hidrojeolojik Etüt (su etüdü) sonucunda yeraltı suyu bakımından en verimli olduğu tespit edilen noktadan delme işlemine başlanılmaktadır. Daha sonra hedeflenen derinliğe ulaşıldığında delici matkap ve delme boruları ( tij ) dışarıya çıkartılarak , matkap çapından daha küçük çapta bir techiz borusu ile kuyu techizya alınır ve kuyu cidarı ile bu techiz borusu arası yıkanmış ve elenmiş granüle sondaj çakılı ile doldurulur, kuyu temizlenip geliştirilerek (basınçlı hava , pistonlama vs ile) kullanıma hazır hale getirilir.



Kuyu Kalitesi kavramı nedir?



Bir sondaj makinesi ile yüzeyden yeraltına doğru açılan bir delik ve içine konulacak bir techiz borusu ile sondaj yapılmış olunmaz. Su sondajının temel mantığı; yeraltının belirli bir derinliğindeki suya ulaşmak ve bunu pompa ile çekmektir. Ancak kuyunun yıkılmaması ve suyun pompaya ulaşması gerekmektedir. Kuyuya techiz borusu konulduktan sonra kuyu yıkılabilir mi ? Normalde cevap hayır. Öyleyse su ile pompanın irtibatı nasıl kesilir ? Şöyle bir örnek verelim ; kuyu delinirken otuzuncu ve yetmişinci metrelerde gevşek zeminler geçilip doksanıncı metrede suya ulaşarak kuyuyu yüzüncü metrede tamamladığımızı kabul edelim.Daha sonra kuyuya techiz borusu konduğu halde iyi çakıllama yapılmazsa otuzuncu ve yetmişinci metrelerdeki gevşek zeminler suyun da etkisiyle zamanla aşağıya doğru akacak , yani boru ile kuyu arasında birikecek ve kuyu içi (pompa) ile yeraltısuyunun irtibatını tamamen veya kısmen kesecektir. Kuyunun kalitesi boru çapı, boru cinsi, teçhiz planının doğruluğu, çakıl zarfının kalınlığı ve uygulanan sondaj tekniklerine bağlı olarak çok ciddi şekilde farketmektedir.



Su Sondajı Yaptırmak isteyen Kurumlar Nelere Dikkat Etmelidir ?



Yeraltından su elde etmek için sondaj yaptırmak isteyen kişi ve kurumlar sadece sondaj birim fiyatını sorarak değerlendirme yapmak hatasına asla düşmemelidirler. Bazıları manavdan domates alır gibi direkt sondaj metre fiyatı sormaktadırlar. Farklı jeolojik formasyonlarda farklı tipte sondaj teknikleri uygulanmakta ve sondaj birim fiyatını etkilemektedir. En ucuzu almak değil,en iyiyi en ucuza almak önemlidir.



Su sondajı öncesinde jeolojik-jeofizik-hidrojeolojik etüt (su etüdü) yaptırmalımıyız?



Kesinlikle evet. Jeolojik Araştırma-Jeofizik Etüt-Hidrojeolojik Etüt neticesinde su sondajı için en verimli lokasyon seçilmeli ve etüt sonucunda yapılacak kuyu tasarımına göre sondaj yapılmalıdır. Yer altı çok değişken bir yapıya sahip olabilir. Komşunuzun sahasında gürül gürül su akarken sizin sahanızda su bulunamayabilir. Komşunuzun sahasında bol su çıkmış olması,sizin sahanızda da aynı miktarda su bulunacağı anlamına her zaman gelmez. Aynı şekilde komşu sahada kuyu açılmış ve su çıkmamış olması da kesin gösterge değildir.

Su Etüdü-su arama çalışması yapılması;düşündüğünüzün aksine sizi yüklü bir maliyetten kurtarır. Etüt yapılmaksızın Su kuyusu açılarak su çıkmaması halinde yaptığınız yatırım tamamen boşa gidebilir. Yağmurdan kaçarken doluya tutulmayınız.

Su sondaj lokasyonunun doğru olarak belirlenmesi kuyudan yüksek verimde su çekilmesine, bu nedenle de düşük verimli 3-4 kuyudan 3-4 adet pompa çalıştırılarak elde edilecek su verimi,bir kuyudan bir tek pompa ile temin edilmiş olur. Elektrik giderleri, kuyu işletme giderleri azalır. Kuyudan su çıkmaması halinde ise yapılan emek ve para ziyan olacaktır.Temini gereken suyun çok fazla derinde olmayan su taşıyan formasyonlardan temin edilmesi halinde kuyu maliyeti azalacaktır.

Su kuyusu, jeolojik-jeofizik araştırmalar(su etüdü-yeraltısuyu araştırması) sonucunda hazırlanacak Kuyu İnşa Projesine göre açılmalıdır.